> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://www.pulswrzesni.pl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Kościół farny we Wrześni. Historia i zabytki najstarszej świątyni w mieście
- URL: https://www.pulswrzesni.pl/kosciol-farny-we-wrzesni-historia-i-zabytki/
- Published: 2026-10-01T18:44:04.000Z
- Updated: 2026-10-01T18:44:04.000Z
- Description: Górujący nad centrum miasta kościół farny pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika to najstarszy zachowany zabytek Wrześni. Poznaj fascynujące dzieje tej gotyckiej świątyni, jej architekturę oraz najcenniejsze dzieła sztuki sakralnej.
- Author: Puls Wrześni
- Tags: Września, zabytki, historia Wrześni, kościół farny, turystyka

**Kościół farny pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika we Wrześni to najstarsza zachowana świątynia w mieście, której początki sięgają XV stulecia.** Usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie wrzesińskiego rynku obiekt stanowi nie tylko serce lokalnej wspólnoty parafialnej, ale przede wszystkim bezcenny zabytek architektury gotyckiej i barokowej, będący świadkiem kluczowych momentów w dziejach Wrześni.

## Początki wrzesińskiej fary i rodowód średniowieczny

Początki parafii we Wrześni wiążą się z okresem lokacji miasta na prawie magdeburskim. Choć pierwsze drewniane budowle sakralne istniały w tym rejonie już wcześniej, obecną, murowaną świątynię wzniesiono w połowie XV wieku z fundacji ówczesnych właścicieli Wrześni – rodu Porajów Wrzesińskich.

Gotycki zrąb kościoła powstał z charakterystycznej, wypalanej cegły układanej w wątku polskim. Przez kolejne stulecia fara doświadczała wielu zniszczeń w wyniku pożarów, które regularnie trawiły drewnianą zabudowę ówczesnego miasta, zwłaszcza w czasie wojen szwedzkich w XVII wieku. Mimo licznych klęsk żywiołowych, mieszkańcy wraz z kolejnymi dziedzicami miasta konsekwentnie odbudowywali i powiększali swoją świątynię parafialną.

## Architektura i etapy przebudowy świątyni

Dzisiejszy wygląd kościoła farnego we Wrześni to harmonijne połączenie surowości gotyku z późniejszymi elementami renesansowymi oraz barokowymi. Budowla jest trójnawową pseudobazyliką z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, które zachowało pierwotny, późnogotycki charakter.

- **Prezbiterium:** najstarsza, gotycka część świątyni z ostrołukowymi oknami i widocznym układem cegieł.
- **Nawy boczne i kaplice:** dobudowywane i modyfikowane w XVII oraz XVIII wieku, z charakterystycznymi sklepieniami kolebkowymi z lunetami.
- **Wieża kościelna:** zwieńczona hełmem, stanowiąca charakterystyczny punkt orientacyjny w panoramie Wrześni.

## Co warto zobaczyć wewnątrz kościoła farnego?

Wnętrze fary wrzesińskiej skrywa wiele cennych dzieł sztuki sakralnej, które odzwierciedlają zamożność i pobożność dawnych mieszkańców oraz kolatorów kościoła. Wchodząc do wnętrza, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych elementów wyposażenia:

### Ołtarz główny i prezbiterium

W centrum świątyni znajduje się barokowy ołtarz główny, w którym umieszczono przedstawienia związane z patronem kościoła – św. Stanisławem Biskupem i Męczennikiem. Bogata snycerka, złocenia oraz rzeźby świętych tworzą podniosłą oprawę dla liturgii i zachwycają precyzją wykonania dawnych rzemieślników.

### Kaplica boczna

Na szczególną uwagę zasługuje kaplica boczna (historycznie związana z kolatorami kościoła, m.in. rodem Szołdrskich), która wyróżnia się bogatą dekoracją sztukatorską i ołtarzem bocznym. To miejsce wyciszenia i modlitwy, a zarazem przykład kunsztu barokowej aranżacji przestrzeni sakralnej.

### Epitafia i tablice pamiątkowe

Ściany wrzesińskiej fary pełnią również rolę swoistej kroniki miasta. Znajdziemy tu zabytkowe płyty nagrobne, epitafia dawnych właścicieli dóbr wrzesińskich, zasłużonych proboszczów oraz tablice upamiętniające kluczowe wydarzenia historyczne – w tym ofiary wojen i powstań narodowych. Uważny obserwator odczyta z nich nazwiska osób, które przez stulecia kształtowały lokalną społeczność.

## Rola kościoła farnego w historii Wrześni

Fara przez wieki stanowiła centrum życia religijnego, społecznego i patriotycznego. W czasach zaboru pruskiego oraz słynnego Strajku Dzieci Wrzesińskich z 1901 roku to właśnie świątynia parafialna była ostoją polskości, języka ojczystego i tradycji. Miejscowi duchowni wspierali rodziny strajkujących uczniów, a w murach kościoła rozbrzmiewały pieśni w języku polskim, dając mieszkańcom siłę do obrony tożsamości narodowej.

Świątynia odegrała również istotną rolę w czasie Powstania Wielkopolskiego, będąc miejscem zbiórek, modlitw w intencji ojczyzny oraz wsparcia dla powstańców wyruszających do walki o wolność regionu.

## Jak zwiedzać wrzesińską farę?

Kościół farny pw. św. Stanisława znajduje się przy ul. Kościelnej, zaledwie kilkadziesiąt metrów od wrzesińskiego rynku. Obiekt jest dostępny dla mieszkańców i turystów w ciągu dnia, poza godzinami odprawiania nabożeństw. Podczas zwiedzania należy zachować powagę i ciszę właściwą dla miejsca kultu religijnego.

Wizyta w farze to doskonały punkt wyjścia do spaceru po historycznym centrum Wrześni – łącząc zwiedzanie świątyni z rynkiem, dawną szkołą katolicką oraz parkiem miejskim, zyskujemy pełen obraz wielowiekowego dziedzictwa tego wielkopolskiego miasta.